Portret / Cultuur
Dolly Parton (1946-2026): het meisje uit de blokhut dat de wereld leerde zingen
Vierde van twaalf kinderen, opgegroeid in een hut met één kamer, gestorven als een van de meest geliefde artiesten ter wereld. Over Jolene, de pruiken, de boeken, en een laatste nummer dat pas in 2045 verschijnt.
Kimberly Claeys uit Kruisem stond in een sporthal, midden in haar wekelijkse badmintonpartij, toen haar gsm begon te trillen en niet meer stopte. Overal berichten. Dolly Parton was dood. Claeys, zangeres van de tributeband A Dolly Day to Remember, kon niet zelf naar huis. Haar man kwam haar halen. "Het is een heel triestige avond geweest", vertelde ze aan VRT NWS.
Thuis heeft ze een kast in de living vol boeken en spullen over de zangeres. Sinds die dinsdagavond staat er een kaarsje bij. "Ik draag haar al heel mijn leven mee."
Dolly Parton overleed op dinsdag 25 augustus 2026 in Nashville, 80 jaar oud, na wat haar publicist omschreef als een korte strijd tegen kanker. In Amerika gingen de vlaggen een week halfstok. In Kruisem brandde een kaars. Daartussen ligt een heel leven, en dat leven verdient een verhaal.
§1Een hut met één kamer
Dolly Rebecca Parton werd geboren op 19 januari 1946, in een blokhut met één kamer aan de Little Pigeon River in Tennessee. Ze was het vierde van twaalf kinderen. Het gezin was arm. Haar vader kon niet lezen of schrijven; haar moeder las de weinige boeken in huis voor, waaronder de Bijbel.
Ze zong al jong. Rond haar dertiende stond ze op het podium van de Grand Ole Opry, de beroemdste countryzaal van Amerika. Op haar achttiende verhuisde ze naar Nashville. Precies dat, zegt Claeys, maakt haar tot een voorbeeld: een jonge vrouw uit het platteland van Tennessee die naar de stad trok om haar droom waar te maken.
§2Porter, en een afscheid in een liedje
In 1967 kwam ze terecht in The Porter Wagoner Show, een populair tv-programma. Wagoner werd haar mentor, en hun duetten haalden zes jaar lang de top tien van de countryhitlijsten. Maar Parton wilde alleen verder, en dat liep niet zonder pijn.
Ze schreef er in 1974 een afscheidslied over. Het heette I Will Always Love You. Het werd een nummer één in de countrylijst. Bijna twintig jaar later, in 1992, nam Whitney Houston het op voor de film The Bodyguard. Het werd een van de grootste hits aller tijden. Parton en Wagoner spraken jarenlang niet met elkaar, maar maakten later weer vrede.
§3Jolene, en de bankbediende
Als er één nummer is dat iedereen kent, dan is het Jolene. Het verscheen eind 1973 en stond in februari 1974 bovenaan de countrylijst. Het verhaal erachter is bijna grappig: het lied is geïnspireerd op een bankbediende die flirtte met haar man, Carl Dean. Parton noemde het "een onschuldig nummer dat klinkt als een vreselijk nummer". Op optredens grapte ze dat ze Jolene ooit een pak slaag had gegeven.
Met Carl Dean was ze 59 jaar getrouwd, vanaf 1966. Hij hield zich bijna volledig buiten de schijnwerpers. Hij overleed in maart 2025.
- 19 januari 1946Geboren in een blokhut in Tennessee, vierde van twaalf kinderen
- Rond 1959Debuut op de Grand Ole Opry
- 1966Huwelijk met Carl Dean
- 1967Doorbraak in The Porter Wagoner Show
- 1973-1974Jolene en I Will Always Love You
- 1980De film 9 to 5 en een Oscarnominatie voor het titelnummer
- 1986Opening van Dollywood
- 1992Whitney Houston maakt van I Will Always Love You een wereldhit
- 1995Start van de Imagination Library
- 2023Rockstar, haar eerste rockalbum
- 25 augustus 2026Overlijdt in Nashville, 80 jaar oud
§4Meer dan een zangeres
Parton schreef liedjes, maar ze bouwde ook een imperium. In 1980 speelde ze mee in de film 9 to 5; het titelnummer leverde haar een Oscarnominatie op en stond bovenaan in de country-, pop- en adultlijsten. In 1986 opende ze Dollywood, een pretpark in Tennessee, vlak bij haar geboortestreek. Het groeide uit tot een van de grootste werkgevers in de regio. Zelf ging ze naar eigen zeggen liever niet op de attracties: ze werd snel zeeziek.
Ze won elf Grammy's en drie Emmy's, staat met elf wereldrecords in het Guinness Book of Records, onder meer voor de meeste studioalbums van een countryzangeres, en werd opgenomen in zowel de Country Music Hall of Fame als de Rock and Roll Hall of Fame. Op haar 77e bracht ze Rockstar uit, haar eerste rockalbum, dat op nummer drie binnenkwam in de Billboard 200, haar hoogste notering ooit voor een soloalbum.
§5De boekenlady
Misschien was haar mooiste nalatenschap niet muzikaal. In 1995 begon Parton de Imagination Library, die kinderen van nul tot vijf jaar elke maand gratis een boek opstuurt. Het was haar antwoord op een jeugd waarin boeken schaars waren, met een vader die niet kon lezen. Volgens ABC News werden er intussen zo'n 308 miljoen boeken verstuurd, in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Canada en Australië.
Ze deed meer. Na de bosbranden in de Great Smoky Mountains in 2016 betaalde ze zo'n 900 getroffen gezinnen een half jaar lang 1.000 dollar per maand. In 2020 schonk ze 1 miljoen dollar aan Vanderbilt University voor onderzoek naar een coronavaccin, het onderzoek dat mee leidde tot het vaccin van Moderna. Toen ze zich liet inenten, paste ze de tekst van Jolene aan.
§6Pruiken, een schaap en een verloren wedstrijd
Parton had een groot gevoel voor humor over zichzelf. Ze droeg pruiken, naar eigen zeggen minstens 365. Toen wetenschappers in 1997 het eerste gekloonde schaap ter wereld maakten, uit melkkliercellen, noemden ze het naar haar: Dolly. Ze vond het een eer.
En op een Halloweenwedstrijd op Santa Monica Boulevard deed ze ooit mee aan een lookalikewedstrijd voor dragqueens, zonder dat iemand wist wie ze was. Ze kreeg het minste applaus.
§7Het afscheid
Haar gezondheid was al even wankel. In september 2025 schreef ze op Instagram dat ze "een paar kleine gezondheidsproblemen" had. Op 14 augustus 2026 stuurde ze een video in plaats van zelf naar Dollywood te komen; haar dokter had haar afgeraden te reizen. Elf dagen later was ze er niet meer.
Haar neef Bryan Seaver maakte het nieuws bekend in een video die ze hem volgens ABC News zelf had gevraagd op te nemen. "Ze zag nooit een deur die ze niet kon openen", zei hij, "en de deuren die ze opende, maakten en veranderden geschiedenis." Ze werd begraven in intieme familiekring, zoals ze jaren eerder had gewenst.
Een wereld zonder haar voelt niet echt en niet goed.
Ook in Vlaanderen werd ze herdacht. Zanger Sam Bettens, die in de Verenigde Staten woont, zag hoe heel Amerika rouwde: volgens hem was er geen enkele groep die niet om haar treurde. Kimberly Claeys denkt dat haar muziek in Oost-Vlaanderen zo goed aankomt omdat mensen daar nuchter zijn. Parton zong over het echte leven, over relatieproblemen en psychische klachten, maar altijd met charme. "Wij weten ook van waar we komen."
§8Een laatste nummer, in 2045
En dan is er nog dat ene liedje. In Dollywood ligt een Dream Box, een soort tijdcapsule. Daarin zit volgens haar officiële website een laatste nummer, My Place in History, dat niemand behalve Parton zelf ooit hoorde. Het zal pas verschijnen eind december 2045, kort voor wat haar honderdste verjaardag zou zijn geweest, op 19 januari 2046.
Het is een typisch Dolly-gebaar: een laatste cadeau, met een strik eromheen en een knipoog erbij. Wie wil weten hoe het klinkt, moet nog twintig jaar geduld hebben.
?Wat mensen ook zoeken
Wanneer is Dolly Parton overleden?
Op dinsdag 25 augustus 2026 in Nashville, Tennessee, op 80-jarige leeftijd.
Waaraan is Dolly Parton overleden?
Volgens haar publicist overleed ze in het Vanderbilt-Ingram Cancer Center, na een korte strijd tegen kanker.
Waarover gaat het nummer Jolene?
Het is geïnspireerd op een bankbediende die flirtte met haar man, Carl Dean. Parton noemde het een onschuldig nummer dat klinkt als een vreselijk nummer.
Schreef Dolly Parton I Will Always Love You?
Ja, in 1974, als afscheid van haar mentor Porter Wagoner. Whitney Houston maakte er in 1992 een wereldhit van.
Wat is de Imagination Library?
Een project dat Parton in 1995 begon en dat kinderen van nul tot vijf jaar maandelijks een gratis boek stuurt. Er werden zo'n 308 miljoen boeken verstuurd.
Bronnen
- Country music legend Dolly Parton dies at 80 — ABC Newsabcnews.com
- Massaal eerbetoon na overlijden van Dolly Parton — VRT NWSvrt.be
- Frontvrouw van tributeband uit Kruisem rouwt om Dolly Parton — VRT NWSvrt.be
- Van een gekloond schaap tot bankbediende Jolene, weetjes over Dolly Parton — VRT NWSvrt.be
- 'My place in history': allerlaatste nummer van Dolly Parton — VRT NWSvrt.be
- Sam Bettens over het overlijden van Dolly Parton — VRT NWSvrt.be
- Dolly Parton — Wikipediaen.wikipedia.org