Hemel / Wetenschap
Zonsverduistering van 12 augustus: de avond dat heel Vlaanderen naar boven keek
180.000 eclipsbrillen bij Urania alleen, uitverkochte rekken van Lochristi tot Kermt, een vol strand in De Haan en Vlamingen die naar Spanje reden voor de totaliteit. Zo beleefde Vlaanderen de grootste eclips sinds 1999.
Om 19.18 uur raakte de maan de zon. Op het strand van De Haan, aan de pier in Blankenberge, op het festivalterrein van Werchter en in duizenden tuinen gingen tegelijk kartonnen brilletjes omhoog. Een uur later, om 20.13 uur, was vanuit Brussel ongeveer 90 procent van de zon bedekt door de maan.
Het was de grootste zonsverduistering in België sinds 1999. En volgens Volkssterrenwacht Urania komt een eclips van dezelfde omvang hier pas terug in 2081.
§1Waarom deze zo bijzonder was
Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan precies tussen de zon en de aarde schuift. Waar de schaduw van de maan volledig valt, wordt het helemaal donker: dat is een totale verduistering. Daarbuiten zie je een gedeeltelijke eclips, waarbij de maan een hap uit de zon neemt.
België lag op 12 augustus net buiten de strook van totaliteit, maar wel dichtbij genoeg voor een gedeeltelijke eclips van zo'n 90 procent. Dat de verduistering vlak voor zonsondergang viel, maakte het extra spectaculair: een zon die al laag stond en tegelijk grotendeels verdween.
Wie in 1999 al leefde, herinnert zich misschien de totale zonsverduistering van 11 augustus, die in het zuiden van het land, rond Virton, volledig te zien was. Zevenentwintig jaar later was het weer zover, al bleef het in België net bij een gedeeltelijke.
- 19.18 uurDe maan raakt de zon: de eclips begint
- 20.13 uurMaximum: zo'n 90 procent van de zon bedekt vanuit Brussel
- 20.27 uurTotaliteit in het noorden van Spanje
- 21.05 uurDe eclips is voorbij, na ruim een uur en drie kwartier
- Nacht van 12 op 13 augustus, 2 tot 5 uurAls toetje: de vallende sterren van de Perseïden
§2De grote jacht op een brilletje
Wat in de weken ervoor gebeurde, had iets van een collectieve koorts. Begin augustus had Urania al 80.000 eclipsbrillen verkocht, volgens directeur Marc Van den Broeck. Tegen 12 augustus waren het er 180.000.
Volkssterrenwacht Mira in Grimbergen zag de bestellingen op een paar dagen exploderen: zo'n 30 pakjes op woensdag, bijna 40 op donderdag, meer dan 50 op vrijdag. Op maandagochtend lagen er al 350 bestellingen klaar. "Ik dacht: hoe gaan we dit allemaal nog kunnen verwerken?", zei Philippe Mollet van Mira. De sterrenwacht stopte de online verkoop; wie nog een bril wilde, moest die ter plaatse halen.
Op de dag zelf werd het helemaal gek. Bij het MAS in Antwerpen gingen op maandagochtend 1.200 brillen in één uur over de toonbank. In Lochristi waren 400 brillen in een kwartier weg, ook in Kermt was het rek leeg. In Elsene verkocht een winkel volgens Bruzz "de laatste eclipsbrillen van Brussel". En het ticketsysteem van het Legermuseum in Brussel crashte door de drukte.
§3Wat wel en niet veilig is
Die drukte had een goede reden: naar de zon kijken zonder bescherming kan je ogen blijvend beschadigen. Oogartsen waren daar die week bijzonder duidelijk over.
Kijk enkel met eclipsbril of indirect, er is geen behandeling voor.
Een zonnebril is niet genoeg, ook niet de donkerste. Cd's en dvd's ook niet: die laten schadelijke infrarode en uv-straling door. Lasglas kan wel, maar alleen met een zeer hoge beschermingsgraad: Urania sprak van graad 13 of hoger. In een Hubo in Genk bleek de sterkste lasbril maar graad 11 te zijn. Oogarts Liselotte Aerts voegde er nog een waarschuwing aan toe die je makkelijk vergeet: "Kijk nooit rechtstreeks in de zon, ook niet naar een ondergaande zon die minder fel lijkt."
§4Naar Spanje voor de totaliteit
Wie de volledige verduistering wilde zien, moest naar het zuiden. In het noorden van Spanje viel de totaliteit om 20.27 uur, en heel wat Vlamingen reden of vlogen ernaartoe. Ook zanger Koen Wauters was erbij; hij sprak van "helder" weer, nadat de bewolking tegen de avond verdween.
Spanje bereidde zich voor op een volksverhuizing. Het land zette 35.000 agenten in om het verkeer en het brandgevaar in de gaten te houden; in Valencia gingen natuurparken dicht. Hotels profiteerden: in Zaragoza lag de prijs volgens de Spaanse krant El País 807 procent hoger dan een week eerder.
§5En het stroomnet?
Een minder romantische, maar wel interessante kant: een zonsverduistering is ook een test voor het elektriciteitsnet. Europa haalt een groot deel van zijn stroom uit zonnepanelen, en die leveren tijdens een eclips plots veel minder. Netbeheerders rekenden op ongeveer 9,7 gigawatt minder zonnestroom in Europa. Walter Geelen van netbeheerder Elia stelde gerust: het licht zou "blijven branden". En dat deed het.
§6Wetenschap boven onze hoofden
Voor wetenschappers is een eclips een zeldzame kans om de corona van de zon te bestuderen, de buitenste laag die je normaal niet ziet door het felle licht. Het Europese ruimteagentschap ESA zette daarvoor onder meer zijn Proba-3-satellieten in, die in een baan om de aarde zelf een kunstmatige eclips kunnen maken.
§7De avond zelf
In België was het die woensdagavond mooi weer, en dat zag je. Het strand van De Haan liep vol. In Blankenberge hield de politie de pier in het oog. Bij Radio 2 in Blankenberge volgden meer dan 1.500 mensen de eclips samen. Op het Werchter-festivalpark kon het publiek ze ook volgen. Aan de kust bleef het volgens de politie al bij al rustig.
Om 21.05 uur was het voorbij, en de kartonnen brilletjes verdwenen in schuiven en handtassen. Volgende keer dat het in België zo spectaculair wordt: 2081. Wie die brilletjes dan nog terugvindt, mag ze best eerst even controleren.
?Wat mensen ook zoeken
Wanneer was de zonsverduistering in België?
Op woensdag 12 augustus 2026, van 19.18 uur tot 21.05 uur. Het maximum was om 20.13 uur.
Hoeveel van de zon was bedekt?
Vanuit Brussel ongeveer 90 procent. Het was een gedeeltelijke eclips; in het noorden van Spanje was ze totaal.
Wanneer is de volgende grote zonsverduistering in België?
Volgens Volkssterrenwacht Urania is een eclips van dezelfde omvang in België pas in 2081 weer te zien.
Kun je met een zonnebril naar een zonsverduistering kijken?
Nee. Een zonnebril, cd of dvd beschermt je ogen niet. Gebruik een gecertificeerde eclipsbril of lasglas met een zeer hoge beschermingsgraad, of kijk indirect, bijvoorbeeld met een gaatjescamera.
Wat als ik zonder bril in de zon gekeken heb?
Schade aan het netvlies is onherstelbaar en er is geen behandeling voor. Heb je klachten aan je zicht, raadpleeg dan een oogarts.
Bronnen
- Grootste zonsverduistering in België sinds 1999 op 12 augustus — VRT NWSvrt.be
- LIVE: Zonsverduistering is afgelopen: zo volgden jullie de eclips — VRT NWSvrt.be
- Volkssterrenwacht Mira stopt online verkoop eclipsbrilletjes — VRT NWSvrt.be
- De laatste eclipsbrillen van Brussel kan je kopen in Elsene — Bruzzbruzz.be
- Belgium looks forward to biggest solar eclipse since 1999 — VRT NWSvrt.be