35,9 graden en 345 natuurbranden: wat de hitte van augustus achterliet

Op vrijdag 14 augustus wees de thermometer in Ukkel 35,9 graden aan. Dat evenaarde de hoogste temperatuur die er ooit in een augustusmaand gemeten werd, samen met 2020. Het was het hoogtepunt van de derde hittegolf van de zomer, die liep van 8 tot 16 augustus. Diezelfde dag werd voor een brand in de Hoge Venen het provinciale rampenplan afgekondigd. Twee weken later smeulde het daar nog altijd.

De zomer van 2026 ging de boeken in als de warmste sinds het begin van de metingen in 1833. Augustus was het moment waarop dat het zichtbaarst werd. Niet alleen op de thermometer, maar ook in de natuur.

§1Code oranje

Het KMI waarschuwt sinds dit jaar niet meer voor "hittegolven", maar voor hittepieken: code geel vanaf 32 graden, oranje vanaf 35 en rood vanaf 40. Op donderdag 13 augustus gold code oranje voor Brussel en de provincies Antwerpen, Limburg, Vlaams-Brabant en Waals-Brabant, met maxima tot plaatselijk 35 graden. Ukkel haalde die dag 34,6 graden. Op vrijdag breidde code oranje zich uit naar het hele land, behalve West-Vlaanderen, Luik en Namen. Ook 's nachts koelde het nauwelijks af: in de grote steden bleef het tot 22 graden.

35,9 °C

Het KMI gaf de bekende adviezen: regelmatig drinken, lichte kleding, ramen en deuren dicht overdag, en de gezondheid opvolgen, vooral van ouderen.

§2Waarom geen "hittegolf" meer?

Een hittegolf heeft in België een strikte definitie: in Ukkel minstens vijf dagen op rij 25 graden of meer, waarvan minstens drie dagen 30 graden. Het KMI nam die definitie in 2003 over van het Nederlandse KNMI. Het nadeel: je weet pas achteraf of het een hittegolf was. Daarom schakelde het KMI dit jaar over op waarschuwingen per hittepiek.

Het al dan niet optreden van een hittegolf is een binair resultaat.

Volgens Dehenauw focusten de media te veel op de vraag of iets officieel een hittegolf is. Wie daarop wacht, wacht te lang: tegen dan is de piek vaak al voorbij.

1. 26 juni35,5 °C in Ukkel tijdens een hittegolf van 12 dagen
2. JuliZeer warm, maar volgens de definitie geen hittegolf
3. 1 juli tot 15 augustusDe droogste periode: amper 13 millimeter regen
4. 8 tot 16 augustusDerde hittegolf van de zomer
5. 13 en 14 augustusCode oranje voor hitte in grote delen van het land
6. 14 augustus35,9 °C in Ukkel; rampenplan voor de brand in de Hoge Venen
7. Eind augustusDe brand in de Hoge Venen smeult nog na

§3Een recordjaar voor natuurbranden

Dat het zo heet en droog was, had gevolgen. Tussen 1 januari en 13 augustus telde de onderzoeksgroep van professor Jan Baetens (UGent) al 234 natuurbranden, meer dan het dubbele van de 115 in heel 2025. Eind augustus waren het er volgens dezelfde onderzoekers al 345. Het langjarige gemiddelde ligt rond de 62 per jaar.

345

Opvallend: normaal ligt zo'n 80 procent van de natuurbranden in Vlaanderen. Dit jaar was dat 57 procent, omdat ook Wallonië zwaar getroffen werd. Binnen Vlaanderen was Limburg de zwaarst getroffen provincie, met 26 procent van alle branden in België. West-Vlaanderen volgde met 12 procent, Antwerpen met 9. In het Mastenbos in Putte-Kapellen woedde een van de branden die het nieuws haalden.

Vlaanderen is daar extra kwetsbaar voor door zijn heidegebieden, waar gras en struiken snel uitdrogen.

België is geen klassiek bosbrandland, maar ook onze natuurgebieden worden steeds kwetsbaarder.

§4De Hoge Venen

De grootste brand woedde over de taalgrens, in de Hoge Venen. Volgens UGent brandde daar zo'n 2.670 hectare af, een van de grootste natuurbranden uit de Belgische geschiedenis. Andere bronnen spraken van 2.700 tot 3.000 hectare.

Hoe de brand ontstond, was eind augustus nog niet duidelijk. De Franstalige openbare omroep RTBF onderzocht of maaiwerken in opdracht van de Waalse overheid de oorzaak waren, terwijl er op dat moment een maaiverbod gold. Waals minister-president Adrien Dolimont (MR) gaf toe: "Het was misschien niet het intelligentste om te doen die dag."

Het probleem gaat ook dieper. Sinds de achttiende eeuw werd het veen drooggelegd om er naaldbomen te planten. "Door die drainage droogde de bovenzijde van het veen uit", legt geograaf Gert Verstraeten uit. En bossen die vooral uit één soort naaldbomen bestaan, zoals fijnspar, branden snel, waarschuwt Bart Holvoet van FSC Belgium.

§5Wie beslist er over brandgevaar?

Een van de opvallendste vaststellingen van de onderzoekers: er bestaan in België geen eenduidige criteria om het brandgevaar in te schatten. Beslissingen over maai- of vuurverboden worden volgens Baetens vaak "op buikgevoel" genomen. "Op de Hoge Venen hebben we gezien dat iedereen een beetje doet wat hij wil."

Ook bij Pukkelpop merkte je het effect: door de droogte ging het traditionele slotvuurwerk niet door.

§6Wat Vlaanderen eraan doet

Vlaanderen trok in 2025 3,3 miljoen euro uit voor de aanpak van natuurbranden. Dit najaar volgt een operationeel actieplan met zo'n 160 mogelijke acties: brandveiliger natuurbeheer, toegangswegen voor de brandweer, brandpatrouilles en camera's. Wallonië keurde half juli een decreet goed om het brandgevaar beter op te volgen en vroeger in te grijpen.

De experts hebben ook een paar duidelijke boodschappen. Venen weer natter maken is volgens Jakob Derks van Wageningen University "de meest voor de hand liggende ingreep". Gemengde bossen met inheemse soorten houden meer vocht vast. Brandgangen ziet Derks in Vlaanderen niet zitten: de natuurgebieden zijn er te klein voor. En verschillende experts pleiten voor een expertisecentrum dat natuurbranden in kaart brengt. Nederland trekt daar 70 miljoen euro voor uit tussen 2024 en 2029.

§7Na de hitte

Op zaterdag 15 augustus kwamen er buien, en op zondag koelde het af tot 21 à 26 graden. Maar zoals professor Frieke Van Coillie (UGent) waarschuwde: lokale buien werken de opgebouwde droogte niet weg. "Waakzaamheid blijft geboden."

Steven Vermeulen van het klimaatrisicocentrum CERAC was nog duidelijker: er komen nog branden, en we moeten klaar zijn. Het was een boodschap voor de volgende zomer, en na 2026 zal niemand die nog als uitzonderlijk durven afdoen.

?Wat mensen ook zoeken

Hoe warm werd het in augustus 2026?+

Op 14 augustus werd in Ukkel 35,9 °C gemeten, gelijk aan het augustusrecord van 2020. De derde hittegolf van de zomer liep van 8 tot 16 augustus.

Wat is de officiële definitie van een hittegolf?+

In Ukkel minstens vijf dagen op rij 25 °C of meer, waarvan minstens drie dagen 30 °C of meer. Sinds 2026 waarschuwt het KMI per hittepiek: geel vanaf 32 °C, oranje vanaf 35 °C en rood vanaf 40 °C.

Hoeveel natuurbranden waren er in 2026?+

Volgens UGent waren er tegen eind augustus al 345, tegenover 115 in heel 2025 en een gemiddelde van zo'n 62 per jaar.

Hoe groot was de brand in de Hoge Venen?+

Volgens UGent brandde zo'n 2.670 hectare af, een van de grootste natuurbranden in de Belgische geschiedenis. Andere bronnen spreken van 2.700 tot 3.000 hectare.

Waar waren de meeste natuurbranden in Vlaanderen?+

In Limburg, goed voor 26 procent van alle natuurbranden in België, gevolgd door West-Vlaanderen en Antwerpen.

Bronnen

1. KMI waarschuwt met code oranje voor hitte — Bruzzbruzz.be
2. Snikheet, maar toch (nog) geen officiële hittegolf — VRT NWSvrt.be
3. België telt dit jaar al 234 natuurbranden — VRT NWSvrt.be
4. Na de hittezomer: hoe vermijden we dat er nog eens zoveel natuur afbrandt? — VRT NWSvrt.be
5. De zomer van 2026 in België — KMImeteo.be
6. Klimatologisch seizoenoverzicht zomer 2026 — KMImeteo.be

Redactie Zochten · editie augustus 2026

#hitte#natuurbrand#KMI#klimaat#Limburg