Dertig graden in Koersel op 29 september: het jaar dat de zomer niet wilde stoppen

Een recordzomer, de warmste sinds 1833, en dan een september die er gewoon nog een schep bovenop deed. Wat er gemeten werd, wat het met onze akkers deed, en waarom klimaatexperts het geen toeval noemen.

september 20264 min lezenGezocht: “warm weer september”

Dertig graden. Op 29 september. In Koersel, deelgemeente van Beringen, haalde het meetstation die dag de grens van een tropische dag. Zo laat in het jaar was dat in België nog nooit gemeten. Niet in Koersel, niet ergens anders.

Dezelfde dag haalde Ukkel 28,3 graden. Ook dat is een record: zo warm was het daar nooit tussen 21 en 30 september. Het KMI vatte de maand later samen in één droge zin: uitzonderlijk warm en uitzonderlijk droog.

§1De cijfers van september

In Ukkel, het referentiestation van het KMI, was het in september gemiddeld 17,4 graden. Dat is 2,2 graden boven normaal en goed voor een vijfde plaats in de lijst van warmste septembermaanden. Het record blijft van 2023, met 18,8 graden. Op enkele dagen na lag de temperatuur de hele maand boven het gemiddelde.

maanden op rij die warmer waren dan normaal; januari 2025 was de laatste koudere maand

Het meest opvallende cijfer staat misschien niet in de krantenkoppen: september was de twintigste maand op rij met een temperatuur boven het gemiddelde. De laatste maand die kouder was dan normaal, was januari 2025.

En het bleef droog. In Ukkel viel 18,4 millimeter regen, tegenover een normale 65,3 millimeter. Dat is de vierde laagste septembertotaal sinds het begin van de metingen; het record blijft 9,2 millimeter, in 2006. In het centrum en het zuiden van het land was het nog droger dan in het noorden: in delen van de provincie Namen viel minder dan 10 millimeter. Er waren ook maar drie onweersdagen, waar zeven en een half normaal is.

Gemiddelde temperatuur in Ukkel: 17,4 °C (normaal 15,2 °C)
Neerslag in Ukkel: 18,4 mm (normaal 65,3 mm)
Zon: 157 uur en 21 minuten (normaal 154 uur en 27 minuten)
Warmste dag: 29 september, met 30 °C in Koersel en 28,3 °C in Ukkel

§2Na de warmste zomer ooit

September kwam niet uit het niets. De meteorologische zomer van 2026 was volgens de voorlopige cijfers van het KMI de warmste ooit gemeten in België sinds 1833, met een gemiddelde van 20,3 graden. Het vorige record dateerde van 2018, met 19,9 graden.

Er waren drie officiële hittegolven. Tot 24 augustus telde Ukkel 15 tropische dagen, met 30 graden of meer; normaal zijn dat er vijf. Alleen 1976 deed met 18 beter. Het aantal zomerse dagen van minstens 25 graden kwam op 44, waar 24 normaal is.

Een jaar dat warm bleef

Januari 2025De laatste maand die kouder was dan normaal
18 juni tot 3 juli 2026Hitteperiode met fors verhoogde sterfte
1 juli tot 15 augustusDe droogste periode van de zomer: 13 millimeter regen
Eind augustusOp 80 procent van de meetpunten is de grondwaterstand laag tot zeer laag
Zomer 2026Warmste zomer sinds 1833, met drie officiële hittegolven
29 september30 °C in Koersel: nooit eerder zo laat in het jaar gemeten in België

De hitte eiste ook levens. Volgens Sciensano lag de sterfte tussen 18 juni en 3 juli in België 47,8 procent hoger dan verwacht. In Vlaanderen ging het om 31,4 procent, in Brussel om 60,9 procent en in Wallonië om 76 procent. Sciensano wees op de duur van de hitte, de hoge temperaturen en de ozonconcentraties.

§3Wat de droogte met de akkers deed

Tussen 1 juli en 15 augustus viel er maar 13 millimeter regen. Eind augustus stond het grondwater op 80 procent van de meetpunten laag tot zeer laag, wat in verschillende provincies tot verboden leidde om water op te pompen.

Voor de Vlaamse boeren was dat geen abstract cijfer. Volgens Thijs Vanden Nest van het onderzoeksinstituut ILVO lag de aardappeloogst ongeveer 20 procent lager dan het jaar ervoor. Maïs kreeg het extra zwaar, omdat de bloei, de gevoeligste periode, net in de droogte viel.

De impact hangt sterk af van het type gewas en de timing van de droogte.

— Sarah Garré, onderzoeker bij ILVO

Er zijn ook gewassen die er beter tegen kunnen. Kikkererwten deden het volgens Garré goed, en ook de wijnbouw profiteerde. Het probleem is dan weer de afzet: volgens Greet Riebbels ontbreekt er nog een goed georganiseerde, rendabele keten om zulke nieuwe teelten te verwerken en te verkopen.

ILVO werkt intussen aan gewassen die beter bestand zijn tegen droogte en hitte, onder meer met diepere wortels die langer bij het water kunnen. Op graslanden wordt geëxperimenteerd met droogtetolerante grassen en kruidenrijke mengsels van rode klaver, luzerne en smalle weegbree. En ook in de stallen speelt het: hittestress doet varkens minder eten en zeugen minder melk geven. ILVO-onderzoeker Lotte De Prekel pleit voor een doordacht hitteplan per bedrijf.

§4Is dit nu het klimaat?

Eén warme dag bewijst niets, en weerkundigen zijn daar terecht voorzichtig in. Maar een reeks van twintig te warme maanden, een recordzomer en een nooit geziene 30 graden eind september vormen samen wel een patroon.

Het KMI schrijft dat hittegolven en droogte in België frequenter en intenser worden. Kobe Vandelanotte van het Belgisch Klimaatcentrum is nog stelliger.

Deze recordzomer is geen toeval.

— Kobe Vandelanotte, Belgisch Klimaatcentrum

Volgens Vandelanotte zullen records de komende jaren blijven vallen, en moet België tegelijk de uitstoot verminderen en zich aanpassen. Tristan Beyens van het klimaatcentrum CERAC waarschuwt dat deze zomer "een voorproefje" kan zijn van wat de komende decennia volgt.

§5En dan was het oktober

Op 1 oktober draaide het weer. Het KMI voorspelde een droge, zonnige dag met maxima tot 15 graden, en 's nachts vriestemperaturen in de Ardennen. Een paar weken later trokken de eerste herfststormen over het land.

Wat overblijft, is een jaar dat in de statistieken blijft opvallen: te warm, te droog, en te laat afgelopen. Volgend jaar, zeggen de klimatologen, wordt het niet per se warmer. Maar een jaar als dit wordt wel steeds minder uitzonderlijk.

?Wat mensen ook zoeken

Hoe warm was september 2026?

In Ukkel was het gemiddeld 17,4 °C, 2,2 graden boven normaal. Het was de vijfde warmste september sinds het begin van de metingen; het record blijft 18,8 °C in 2023.

Waar werd het 30 graden eind september?

In Koersel, deelgemeente van Beringen, op 29 september. Het was de eerste keer dat in België zo laat in september 30 graden werd gehaald.

Was de zomer van 2026 de warmste ooit?

Volgens de voorlopige cijfers van het KMI wel: gemiddeld 20,3 °C, warmer dan het vorige record van 19,9 °C in 2018. Er waren drie officiële hittegolven.

Wat waren de gevolgen van de droogte voor de landbouw?

De aardappeloogst lag volgens ILVO zo'n 20 procent lager dan het jaar ervoor, en maïs leed omdat de bloei in de droogte viel. Eind augustus stond het grondwater op 80 procent van de meetpunten laag tot zeer laag.

Komt dit door de klimaatverandering?

Volgens het KMI worden hittegolven en droogte in België frequenter en intenser. Het Belgisch Klimaatcentrum noemt de recordzomer "geen toeval".

Bronnen

Redactie Zochten · editie september 2026

#weer#KMI#hitte#droogte#klimaat

Volgende verhaal — 03 Vier explosies in negen dagen: een week waarin Antwerpen niet sliep