500 jongeren, één jaar in uniform: het vrijwillig militair dienstjaar is volzet

In de herfst van 2025 vonden zo'n 130.000 Belgische 17-jarigen een opvallende brief in de bus. Niet van school, niet van de bank, maar van Defensie. Of ze geen zin hadden om een jaar in het leger te dienen. Vrijwillig, betaald, en met de belofte van discipline, teamgeest en een eerste werkervaring.

Begin augustus 2026 kwam het antwoord. 3.248 jongeren schreven zich in. De 500 beschikbare plaatsen waren allemaal ingevuld, en er stond zelfs nog een reservelijst klaar. Voor het eerst sinds de afschaffing van de dienstplicht in de jaren negentig trekken in september opnieuw honderden jonge Belgen voor een jaar het uniform aan.

3.248

§1Wie zijn ze?

Alle deelnemers zijn tussen 18 en 25 jaar. Van de 500 zijn er 80 vrouwen. 283 zijn Nederlandstalig, 217 Franstalig. Ze werden geselecteerd na fysieke en psychologische testen in het voorjaar.

Ze worden verdeeld over de drie krijgsmachtdelen, elk met een eigen startdatum en opleiding.

1. Herfst 2025Brief van Defensie aan zo'n 130.000 17-jarigen
2. Voorjaar 2026Fysieke en psychologische testen voor de kandidaten
3. 3 augustus 2026Alle 500 plaatsen zijn ingevuld; er is een reservelijst
4. 8 september75 vrijwilligers starten bij de luchtmacht in Bevekom
5. 26 september50 vrijwilligers beginnen bij de marine in Sint-Kruis
6. 29 en 30 september375 vrijwilligers melden zich bij de landmacht in Amay, Berlaar en Peutie

1. Luchtmacht: 75 vrijwilligers, onder wie 12 vrouwen, volgen in Bevekom een opleiding Force Protection, de beveiliging van militaire installaties.
2. Marine: 50 vrijwilligers, onder wie 13 vrouwen, beginnen in Sint-Kruis bij Brugge. 37 volgen Seamanship, 13 Naval Infantry.
3. Landmacht: 375 vrijwilligers, onder wie 55 vrouwen, worden opgeleid tot Guard Fusilier in Amay, Berlaar en Peutie.

§2Wat houdt het jaar in?

Volgens Brussels Times beginnen de vrijwilligers met tien weken basisopleiding, dezelfde als voor beroepsmilitairen. Daarna specialiseren ze zich in domeinen waar Defensie mensen nodig heeft, zoals logistiek, genie, cyberdefensie of operationele ondersteuning, en sluiten ze aan bij eenheden.

Ze verdienen ongeveer 2.000 euro netto per maand, volgens het kabinet van minister Theo Francken (N-VA) hetzelfde als een startende beroepssoldaat. Daarbovenop komen huisvesting, maaltijdcheques, gratis vervoer en medische zorg.

Met het vrijwillig militair dienstjaar maken zij kennis met Defensie.

Francken spreekt van discipline, verantwoordelijkheidszin en teamgeest, en van een bijdrage aan de weerbaarheid van de samenleving. Na het jaar kiezen de deelnemers zelf: terug naar school, een burgerberoep met een plaats in de reserve, of zich kandidaat stellen als beroepsmilitair of burgerpersoneel bij Defensie.

§3Waarom wil Defensie dit?

Het antwoord is eenvoudig en ongemakkelijk: Defensie heeft mensen nodig. Het leger worstelt al jaren met rekrutering, en de geopolitieke spanningen in Europa maken dat probleem dringender. Francken wil de reserve uitbreiden van zo'n 6.600 naar ongeveer 20.000 mensen. Het dienstjaar moet daar een toegangspoort voor zijn: wie een jaar meedraait, kent het leger, en blijft misschien als reservist beschikbaar.

20.000

Het idee staat niet alleen. Ook Frankrijk kondigde eind 2025 een vrijwillige militaire dienst aan, met president Macron die verklaarde dat Europa zich "moet kunnen verdedigen". In verschillende Europese landen keert het debat over dienstplicht en vrijwillige dienst terug, na decennia waarin het leger voor de meeste jongeren een ver-van-mijn-bedshow was.

§4De omstreden brief

Niet alles verliep zonder discussie. De grootste kritiek ging over de brief zelf. De Gegevensbeschermingsautoriteit noemde de manier waarop jongeren werden aangeschreven onevenredig. Volgens de toezichthouder hadden de brieven via het Rijksregister moeten vertrekken en niet vanuit een ministerieel kabinet, en hadden brieven aan minderjarigen aan hun ouders gericht moeten zijn. Ook jeugdorganisaties waren kritisch over het aanschrijven van 17-jarigen.

Francken liet zich niet uit het lood slaan. Volgens Brussels Times wilde hij niet ingaan op de kritiek en bleef zijn vastberadenheid om jongeren te bereiken "onveranderd".

§5Een succes?

Met meer dan zes kandidaten per plaats is de belangstelling groter dan veel mensen verwacht hadden. Al in januari 2026 schreven zich in twee uur tijd meer dan 1.700 jongeren in; eind 2025 hadden zich al ruim 7.000 jongeren aangemeld voor infosessies. Francken had bij de aankondiging al gezegd dat het aantal plaatsen kon stijgen "als er veel vraag is".

Toch zijn de cijfers ook relatief. 3.248 kandidaten op zo'n 130.000 aangeschreven jongeren is ongeveer 2,5 procent. Voor de meeste 17-jarigen bleef de brief een curiositeit. Of het jaar zijn doel bereikt, zal pas blijken als de eerste lichting volgend jaar afzwaait: hoeveel van de 500 blijven er, als reservist of als beroepsmilitair?

In september trekken ze naar Bevekom, Sint-Kruis, Amay, Berlaar en Peutie. Achttien tot vijfentwintig jaar oud, een jaar lang in uniform, in een Europa waar het woord "weerbaarheid" plots weer in elke toespraak opduikt.

?Wat mensen ook zoeken

Wat is het vrijwillig militair dienstjaar?+

Een jaar lang betaald dienen bij Defensie, voor jongeren van 18 tot 25 jaar. Het is volledig vrijwillig. Na het jaar kan je terug naar school of werk, reservist worden of beroepsmilitair worden.

Hoeveel verdien je tijdens het militair dienstjaar?+

Ongeveer 2.000 euro netto per maand, plus huisvesting, maaltijdcheques, gratis vervoer en medische zorg.

Hoeveel jongeren doen mee?+

In het eerste jaar 500, uit 3.248 kandidaten. Onder hen zijn 80 vrouwen; 283 zijn Nederlandstalig en 217 Franstalig.

Wanneer start het militair dienstjaar?+

Bij de luchtmacht op 8 september 2026, bij de marine op 26 september en bij de landmacht op 29 en 30 september.

Komt de verplichte legerdienst terug?+

Nee. Het dienstjaar is vrijwillig. De verplichte legerdienst werd in de jaren negentig opgeschort.

Bronnen

1. Vrijwillig militair dienstjaar slaat aan: alle 500 plaatsen volzet — VRT NWSvrt.be
2. Meer details over vrijwillige legerdienst: loon van 2000 euro per maand — VRT NWSvrt.be
3. What will Belgium's new voluntary military service look like in practice? — Brussels Timesbrusselstimes.com
4. Ruim 1.700 inschrijvingen voor vrijwillig militair dienstjaar in 2 uur tijd — VRT NWSvrt.be
5. Ruim 7.000 jongeren ingeschreven voor infosessies — VRT NWSvrt.be
6. Franse president Macron kondigt vrijwillige militaire dienst aan — VRT NWSvrt.be

Redactie Zochten · editie augustus 2026

#Defensie#legerdienst#Theo Francken#jongeren#reservisten