Uitgelegd / Media
Moet je straks betalen voor VRT MAX? Wat de besparingen voor de openbare omroep betekenen
Tien miljoen euro extra besparen, geen exclusieve contracten meer voor schermgezichten en de toestemming om een betalend VRT MAX uit te werken. Wat er beslist is, wat niet, en wat het verandert voor wie naar Thuis of het journaal kijkt.
Op maandag 12 oktober moest wie 's avonds naar Thuis wilde kijken het zonder doen: er was geen Thuis. Op VRT 1 en Canvas liepen archiefprogramma's en ingekorte journaals, op de radio vooral muziek. De vakbonden van de VRT staakten. De aanleiding lag twee weken eerder, in de Septemberverklaring van de Vlaamse regering. En één zin daarin riep meteen een vraag op: komt er een betalend VRT MAX?
§1Wat is er precies beslist?
Eind september, in het Vlaamse begrotingsakkoord, kreeg de VRT drie dingen te horen.
1. Er moet meer bespaard worden. De VRT moet zo'n 10 miljoen euro extra besparen, bovenop de 16,6 miljoen euro die tussen 2026 en 2031 al gepland was. Volgend jaar daalt de dotatie met 3,4 miljoen euro, tegen 2029 loopt dat op tot 7 miljoen, en de werkingsmiddelen worden niet meer geïndexeerd. 2. VRT MAX mag deels betalend worden. Naast het gratis basisaanbod mag de omroep een betalende formule of een gelaagd model uitwerken. 3. Geen exclusiviteitscontracten meer. Mediaminister Cieltje Van Achter (N-VA) vraagt de VRT om schermgezichten niet langer exclusief aan zich te binden, kritischer te bieden op dure sportrechten en meer samen te werken met andere zenders.
§2Moet ik straks betalen voor VRT MAX?
Niet voor alles, en voorlopig niet. Het basisaanbod moet volgens de regering gratis en breed toegankelijk blijven. VRT-programma's mogen dus niet exclusief achter een betaalmuur verdwijnen. Wie vandaag gratis naar het journaal, Thuis of een reeks kijkt, moet dat ook in de toekomst kunnen.
Wat de VRT wel mag, is onderzoeken of er abonnementsformules "op maat van de Vlaming" mogelijk zijn: extra's bovenop het gratis aanbod. Opvallend detail: dat verzoek kwam van de VRT zelf. Een concrete startdatum of prijs was er eind september niet.
§3Wat is een "gelaagd model"?
Het idee bestaat al bij heel wat streamingdiensten en buitenlandse omroepen: een gratis basis, met daarbovenop betalende lagen. Denk aan het archief zonder reclame, reeksen die je vroeger kan zien, of extra content. Hoe de VRT dat zou invullen, is niet bekend. Het is een toelating om het uit te werken, geen beslist plan.
§4Waarom geen exclusieve contracten meer?
Grote schermgezichten tekenen vaak exclusieve contracten bij één zender: ze werken dan alleen voor de VRT of alleen voor DPG Media, het moederbedrijf van VTM. Zo'n exclusiviteit kost geld. De minister vindt dat de openbare omroep dat niet meer moet doen. Ook bij sportrechten, die vaak bij opbod worden verkocht, moet de VRT kritischer zijn.
§5Waarom zijn de vakbonden zo boos?
Omdat er vorig jaar een beheersovereenkomst werd afgesloten, een contract tussen de Vlaamse regering en de VRT over opdracht en geld. Daarin stond een jaarlijkse dotatie van 296,4 miljoen euro, die nog geïndexeerd zou worden. Met de nieuwe besparing vervalt een deel van die afspraak.
Contractbreuk.
Volgens Carlos Van Hoeymissen van ACV maakt de besparing de werking van een organisatie als de VRT onmogelijk. Ook de VRT zelf maakte zich "ernstige zorgen". Woordvoerder Yasmine Van der Borght zei dat het evenwicht tussen opdracht en middelen grondig verstoord is.
- Vorig jaarBeheersovereenkomst met een jaarlijkse dotatie van 296,4 miljoen euro, met indexering
- Eind septemberIn het Vlaamse begrotingsakkoord moet de VRT 10 miljoen euro extra besparen
- 1 oktoberDe vakbonden kondigen een staking aan
- 12 oktoberStakingsdag: geen Thuis, ingekorte journaals, muziek op de radio
- 13 oktoberVan Achter zegt dat er over de besparing niet meer onderhandeld wordt; ACOD dreigt met hardere acties
§6Valt er nog over te praten?
Volgens de minister niet. Van Achter zei dat er over de extra besparingen niet meer onderhandeld kan worden. Ze wil met de directie en de raad van bestuur alleen nog bekijken hoe de besparing concreet ingevuld wordt. De socialistische vakbond ACOD reageerde op 13 oktober met de waarschuwing dat volgende acties "groter, harder en met nog meer impact" zullen zijn.
§7Is de VRT de enige die moet besparen?
Nee. De besparing is deel van een groter pakket van 1,9 miljard euro in 2027. Meer dan 500 miljoen euro aan subsidies wordt de komende jaren geschrapt, Bozar verliest al zijn Vlaamse subsidies, en bovenlokale musea en archieven moeten inleveren. Die musea schreven een open brief over de "ongeziene besparing" met "reële en desastreuze gevolgen".
§8Wat staat er op het spel?
Dat is de vraag die achter de cijfers zit. De VRT is meer dan Thuis en het journaal: het is ook Sporza, Ketnet, Radio 1, Studio Brussel, Klara en VRT MAX. Wie bespaart, moet kiezen. Welke programma's verdwijnen, welke regionale verslaggeving sneuvelt, welke sportrechten niet meer gekocht worden: die keuzes lagen eind september nog open.
Het debat is ook principieel. Voorstanders van de besparing vinden dat een openbare omroep, net als elke andere overheidsdienst, mee moet inleveren in moeilijke tijden. Tegenstanders vinden dat onafhankelijke journalistiek en cultuur voor iedereen net in moeilijke tijden belangrijk zijn. Beide kampen zullen de komende maanden kijken naar wat er van het scherm verdwijnt.
Op 12 oktober zagen kijkers voor het eerst hoe een avond zonder volledige VRT eruitziet. Het was een staking, geen besparing. Maar het gaf een voorproef van de vraag die de omroep zichzelf nu moet stellen: wat moet blijven, als niet alles kan blijven?
?Wat mensen ook zoeken
Wordt VRT MAX betalend?
Niet volledig. De VRT mag een betalende formule of gelaagd model uitwerken bovenop een gratis basisaanbod. Programma's mogen niet exclusief achter een betaalmuur verdwijnen. Een prijs of startdatum is er nog niet.
Hoeveel moet de VRT besparen?
Zo'n 10 miljoen euro extra, bovenop de 16,6 miljoen euro die tussen 2026 en 2031 al gepland was. De dotatie daalt volgend jaar met 3,4 miljoen euro en tegen 2029 met 7 miljoen, en de werkingsmiddelen worden niet meer geïndexeerd.
Waarom staakte de VRT op 12 oktober?
De vakbonden protesteerden tegen de extra besparingen, die ze contractbreuk noemen omdat ze ingaan tegen de beheersovereenkomst. Die dag was er geen Thuis en waren de journaals ingekort.
Wat betekent "geen exclusiviteitscontracten" voor schermgezichten?
De minister vraagt de VRT om presentatoren en andere schermgezichten niet langer exclusief aan zich te binden. Zo'n exclusiviteit kost geld.
Wie is de Vlaamse minister van Media?
Cieltje Van Achter (N-VA).
Bronnen
- Geen exclusiviteitcontracten meer, VRT MAX deels betalend én 10 miljoen euro extra besparen — VRT NWSvrt.be
- Vakbonden VRT kondigen staking aan na bijkomende besparingen — Bruzzbruzz.be
- VRT-vakbonden staken: zo ziet aanbod op radio en televisie eruit — VRT NWSvrt.be
- Geen 'Thuis' en minder nieuws vandaag: VRT-vakbonden staken — VRT NWSvrt.be
- Socialistische vakbond dreigt met "grotere en hardere acties" bij VRT — VRT NWSvrt.be
- Huishoudens, bedrijven én overheid: hier haalt regering-Diependaele haar miljarden — VRT NWSvrt.be