Nieuw schooljaar, nieuwe regels: tien dingen die op 1 september veranderden

Op 1 september ging in heel Vlaanderen de schoolbel weer. Meer dan 1,2 miljoen kinderen en jongeren begonnen aan een nieuw schooljaar, samen met zo'n 170.000 personeelsleden. Vlaams onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) opende het schooljaar met een opvallende zin: "Zelf zou ik vandaag geen jongere willen zijn." Ze bedoelde het niet als grap. In een tijd van algoritmes en sociale media vindt ze het moeilijk om jong te zijn.

Het schooljaar 2026-2027 is er een van grote verschuivingen. En niet alleen op school: 1 september is ook de dag waarop allerlei regels ingaan. Hier zijn er tien.

1,2 miljoen

§11. Bijna duizend nieuwe minimumdoelen

De eindtermen voor het basisonderwijs dateerden van 1997. Ze worden nu vervangen door bijna duizend nieuwe minimumdoelen, die scholen gespreid over vier jaar invoeren. Vanaf dit schooljaar zijn ze verplicht voor Nederlands, wiskunde en wetenschappen en techniek, in de kleuterklas en het eerste tot derde leerjaar. Andere vakken en hogere leerjaren volgen tegen 2029-2030.

Demir maakt zich geen illusies over hoe snel dat effect heeft. "De ervaring in Engeland leert ons dat we pas over 10 à 12 jaar resultaten zullen zien", zei ze. Ze noemt het een systeemprobleem. Een cijfer dat ze vaak aanhaalt: in de B-stroom van het secundair heeft een op de vier leerlingen onvoldoende basisgeletterdheid.

§22. Taalheldklassen vanaf het tweede leerjaar

Anderstalige nieuwkomers komen vanaf het tweede leerjaar in een aparte taalheldklas terecht. Scholen krijgen daarvoor extra lestijden, werkingsbudget, een taalexpert en middelen voor nascholing.

§33. Drie extra uur Nederlands in het eerste middelbaar

Wie de minimumdoelen Nederlands aan het einde van de lagere school niet haalde, krijgt in het eerste jaar secundair verplicht drie extra uur Nederlands per week. Het gaat om ongeveer 3.800 leerlingen.

§44. Minder studiedagen, volle eerste en laatste schooldag

Facultatieve vrije dagen verdwijnen. In het secundair zijn de pedagogische studiedagen afgeschaft en is het aantal evaluatiedagen beperkt. In het basisonderwijs blijven maximaal drie halve studiedagen mogelijk. De eerste en de laatste schooldag worden volwaardige lesdagen. Scholen mogen ook niet meer sluiten na verkiezingen omdat hun gebouw als stemlokaal dienstdeed.

Niet iedereen is daar blij mee. GO!-topman Koen Pelleriaux vindt dat leerkrachten tijd nodig hebben om samen te overleggen, en stelt voor dat eventueel na 16 uur te organiseren.

§55. Een gedragsexpert in elke school

Elke school krijgt een gedragsexpert. Tuchtdossiers moeten voortaan ook de begeleidende maatregelen vermelden, en bij een schoolwissel krijgt één personeelslid van de nieuwe school inzage in wat nodig is voor de begeleiding.

§66. Helmplicht op snelle e-steps

Buiten de school veranderde ook het verkeer. Wie een elektrische step met een constructiesnelheid boven 20 kilometer per uur bestuurt, moet een helm dragen. Omdat steps in België maximaal 25 kilometer per uur mogen, gaat het om steps tussen 20 en 25 kilometer per uur. Een fietshelm mag, als die ook de slapen en het achterhoofd beschermt. Deelsteps zijn uitgezonderd als de uitbater de snelheid tot 20 kilometer per uur beperkt.

§77. Om de twee jaar naar de autokeuring

In Vlaanderen moeten personenwagens ouder dan vier jaar nog maar om de twee jaar naar de keuring. Bestelwagens en lichte vrachtwagens schakelen geleidelijk over. Keuringscentra controleren je verzekeringsbewijs niet langer; dat gebeurt nu via federale databanken en ANPR-camera's. Voor een trekhaak is geen aparte keuring meer nodig, en bij ernstige gebreken krijg je twee maanden in plaats van vijftien dagen om te herstellen.

§88. Een nieuw Strafwetboek

Het Strafwetboek uit 1867 is vervangen. Gevangenisstraf wordt een laatste redmiddel. De oude indeling in misdaden, wanbedrijven en overtredingen maakt plaats voor acht strafniveaus. Voor feiten van niveau 1 kan je geen celstraf meer krijgen; levenslang blijft mogelijk voor niveau 8. Verkeersdoodslag wordt een apart misdrijf.

1. OnderwijsNieuwe minimumdoelen, taalheldklassen, extra uren Nederlands, minder studiedagen, gedragsexpert
2. VerkeerHelmplicht op e-steps sneller dan 20 km/u
3. AutokeuringOm de twee jaar voor wagens ouder dan vier jaar
4. JustitieNieuw Strafwetboek met acht strafniveaus
5. PensioenPensioenlijn 1765 niet langer gratis
6. AbonnementenSpotify Premium duurder
7. GeldSlapende tegoeden: drempel van 60 naar 250 euro

§99. De Pensioenlijn is niet meer gratis

Het gratis nummer 1765 maakt plaats voor het gewone nummer 02 225 17 65. De gratis lijn kostte meer dan een miljoen euro per jaar. Bellen naar een 02-nummer zit bij de meeste abonnementen inbegrepen; anders betaal je het tarief van een lokaal gesprek.

§1010. Kleine dingen die je portemonnee voelt

Spotify Premium Individual ging in België van 11,99 naar 13,99 euro per maand. Slapende bankrekeningen met minder dan 250 euro, voorheen 60 euro, gaan voortaan meteen naar de schatkist. En logopedisten mogen patiënten ook via video begeleiden, al blijft het eerste contact fysiek en is video niet toegelaten voor kinderen jonger dan vier.

§11Wat de eerste schooldag nog meer liet zien

Een paar cijfers uit die eerste week zeggen veel over waar het Vlaamse onderwijs staat. Ruim een op de vijf leerlingen in het secundair had vorig jaar minstens een jaar schoolachterstand. 173 scholen vroegen dit jaar subsidie aan om asbest te verwijderen, bijna dubbel zoveel als het jaar ervoor, en meer dan 6.000 schoolgebouwen moeten nog een asbestattest laten opmaken. In Gent registreerde 39 procent van de rechthebbende jongeren zich voor een gratis bus- en tramabonnement.

En dan was er de gsm, het onderwerp waar elke ouder een mening over heeft. Sinds vorig schooljaar zijn smartphones uit de Vlaamse scholen geweerd. "Het is wel al goed dat we de gsm's uit de scholen geweerd hebben", zei Demir. De Vlaamse Scholierenkoepel waarschuwde intussen dat het mentale welzijn van leerlingen sterk gedaald is. Demir antwoordde dat welzijn centraal staat, maar dat de school vooral lesgeeft.

Ergens tussen die twee zinnen ligt de vraag die het hele schooljaar zal meegaan: wat moet een school allemaal zijn? Een plek waar je leert lezen en rekenen, of ook een plek waar je leert overleven in een wereld van algoritmes? De schoolbel geeft daar geen antwoord op. Hij gaat gewoon, elke ochtend opnieuw.

?Wat mensen ook zoeken

Wat zijn de nieuwe minimumdoelen?+

Ze vervangen de eindtermen uit 1997 voor het basisonderwijs. Vanaf 2026-2027 zijn ze verplicht voor Nederlands, wiskunde en wetenschappen en techniek in de kleuterklas en het eerste tot derde leerjaar. Andere vakken en leerjaren volgen tegen 2029-2030.

Wat is een taalheldklas?+

Een aparte klas voor anderstalige nieuwkomers vanaf het tweede leerjaar, waar ze intensief Nederlands leren. Scholen krijgen daarvoor extra lestijden en een taalexpert.

Moet ik een helm dragen op een e-step?+

Ja, als je step een constructiesnelheid heeft boven 20 kilometer per uur. Deelsteps zijn uitgezonderd als de uitbater de snelheid tot 20 kilometer per uur beperkt.

Hoe vaak moet mijn auto naar de keuring?+

In Vlaanderen moeten personenwagens ouder dan vier jaar sinds 1 september 2026 om de twee jaar naar de keuring.

Is de Pensioenlijn nog gratis?+

Nee. Het gratis nummer 1765 werd vervangen door het gewone nummer 02 225 17 65.

Bronnen

1. Wat is nieuw op 1 september 2026? — Klasseklasse.be
2. Helm verplicht op e-steps en gratis Pensioenlijn verdwijnt: dit verandert vandaag — VRT NWSvrt.be
3. LIVE: Onderwijsminister Zuhal Demir: "Ik zou in deze moeilijke tijden geen jongere willen zijn" — VRT NWSvrt.be
4. Een schooljaar vol nieuwigheden — VRT NWSvrt.be
5. It's back to school for over a million Flemish schoolchildren — VRT NWSvrt.be

Redactie Zochten · editie september 2026

#onderwijs#schooljaar#Zuhal Demir#autokeuring#e-step