Storm Austen: de 'weerbom' die Vlaanderen een weekend lang deed bukken

Op zaterdagochtend loopt Youri Van Miegroet door zijn tuin aan de Zonnebeekseweg in Ieper om de schade op te nemen. Een paar takken, wat bladeren, het gebruikelijke werk na een stormnacht. Tot hij in de beuk kijkt die hij 27 jaar geleden plantte voor de geboorte van zijn dochter Yade. Daar hangt, aan twee dunne twijgjes, een nest van Aziatische hoornaars. "Enorm, prachtig en toch eng tegelijk", zegt hij later aan VRT NWS. Het is misschien het meest Belgische beeld van het hele weekend: de storm is voorbij, maar de natuur heeft nog een verrassing in petto.

Austen had alles om een gespreksonderwerp te worden: een spectaculaire bijnaam, een code oranje, afgesloten parken, geschrapte activiteiten en een noodnummer dat het niet meer bijhield. En amper was hij weg, of storm Boelo stond al aan de deur.

§1Een bom die eigenlijk geen bom is

Het woord dat de ronde deed nog voor er één boom omviel, was weerbom. Weervrouw Jacotte noemde Austen op VRT een bijzondere storm: "het is een weerbom". Het klinkt als iets uit een rampenfilm, maar het is in feite een letterlijke vertaling van de Engelse term bomb cyclogenesis.

KMI-meteoroloog David Dehenauw is er niet zo gelukkig mee. Hij spreekt liever van een "diepe stormdepressie" of van "explosieve cyclogenese". Dat laatste klinkt even dramatisch, maar het beschrijft gewoon wat er gebeurt: de luchtdruk in het hart van een lagedrukgebied daalt in korte tijd uitzonderlijk snel. Austen voldeed aan die omschrijving.

Hoe dat werkt, legde Dehenauw uit aan VRT NWS. De motor achter zo'n storm is de straalstroom, een razendsnelle band van wind zo'n tien kilometer boven onze hoofden. Die straalstroom werkt als een stofzuiger: hij zuigt lucht weg uit de lagere lagen. Daardoor zakt de luchtdruk in de kern van de storm snel, en moet er aan de grond lucht worden aangezogen om dat gat te vullen. "Dat veroorzaakt krachtige wind", aldus Dehenauw.

Zulke stormen komen geregeld voor in de herfst en winter.

Dat is de nuance die in het tumult wat verloren ging: Austen was indrukwekkend, maar niet uitzonderlijk. Stormdepressies als deze horen bij het winterhalfjaar, wanneer het temperatuurverschil tussen de evenaar en de Noordpool het grootst is en de straalstroom op volle toeren draait.

§2Code oranje, en een kaart vol rood

Het KMI schaalde op naar code oranje voor wind in West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen, later ook voor Henegouwen. De waarschuwing liep van vrijdag 23 oktober om 12 uur tot zaterdag 1 uur 's nachts. Voor de rest van het land gold code geel.

De verwachtingen logen er niet om. Brandweer Westhoek waarschuwde voor rukwinden van 80 tot 110 kilometer per uur. Het KMI en verschillende gemeenten, waaronder Zaventem, verwachtten tot zondagochtend 40 tot 75 liter regen per vierkante meter, genoeg om plaatselijk wateroverlast te veroorzaken. Het federale noodnummer 1722, dat bedoeld is voor dringende hulp bij storm of wateroverlast als er geen levensgevaar is, werd al op 21 oktober geactiveerd.

110 km/u

Steden en provincies namen het zekere voor het onzekere. Parken, provinciale domeinen en natuurreservaten gingen dicht. In Izegem werden parken en bossen afgesloten, in Knokke-Heist werden inwoners opgeroepen zich voor te bereiden, en de gouverneur van Oost-Vlaanderen, Carina Van Cauter, verspreidde praktische tips. Op de VRT-site in het Engels kregen inwoners een eenvoudige raad: blijf binnen.

§3Was het nu een storm of niet?

En dan het meteorologische muggenziften. In België spreek je officieel pas van een storm vanaf windkracht 9 op de schaal van Beaufort. KMI-meteoroloog Thomas Vanhamel zei op Radio 1 dat Austen die drempel boven land wellicht niet zou halen, en noemde het "klassiek stormweer dat bij een stormdepressie hoort". Hij merkte ook op dat Austen "iets minder krachtig lijkt uit te vallen dan eerder verwacht".

Maar op zee was het een ander verhaal. Op de meetpaal Westhinder, in de Noordzee, werd vrijdagavond windkracht 9 gemeten. Persagentschap Belga concludeerde dat Austen daarmee wel degelijk officieel een Belgische storm was. Of je hem dus een storm mag noemen, hangt af van of je op het strand staat of op een boorplatform. Voor wie zaterdagochtend een boom op zijn dak had liggen, was het debat eerlijk gezegd vrij academisch.

§4De nacht van de kettingzagen

Want schade was er, vooral in het westen van het land. Brandweer Westhoek telde vanaf vrijdagochtend zo'n 306 meldingen van stormschade. Het overgrote deel ging over omgewaaide bomen en afgerukte takken, maar ook losgekomen dakpannen en beschadigde elektriciteitskabels hielden de brandweer bezig. In Brugge en Oostkamp vielen bomen op woningen; er vielen daar geen gewonden.

Aan de kust kreeg hulpverleningszone 1 ruim 350 oproepen binnen. In Oostende kwam een dak deels los en belandde het op het AZ Oostende. Gewonden vielen daar niet.

In Brussel rukte de brandweer uit voor 112 incidenten. Daar raakten vier mensen gewond. In Vlaams-Brabant stond de teller op 506 interventies op het moment dat die cijfers werden gemeld. Ook het noodnummer 1722 kreeg het zwaar te verduren: het was een tijdlang overbelast.

1. Woensdag 21 oktoberNoodnummer 1722 wordt geactiveerd voor risico op storm en wateroverlast
2. Donderdag 22 oktoberStorm Austen is de opener van het VRT-journaal; weervrouw Jacotte spreekt van een "weerbom"
3. Vrijdag 23 oktober, 12 uurCode oranje voor wind gaat in voor West- en Oost-Vlaanderen
4. VrijdagavondWindkracht 9 gemeten op de meetpaal Westhinder in de Noordzee
5. Zaterdag 24 oktoberOpruimwerken; KMI houdt een windwaarschuwing aan zee aan tot 10 uur
6. ZaterdagavondStorm Boelo trekt over het land met regen en wind
7. Zondag 25 oktoberCode geel voor wind aan de kust, rukwinden tot 80 km/u op zee

Net over de grens, in Normandië, liep het slechter af. In het departement Manche overleed een man van 62 jaar aan een hartaanval terwijl hij een omgevallen boom probeerde door te zagen. Ook dat hoort bij een storm: het opruimen is soms gevaarlijker dan de wind zelf.

§5En toen kwam Boelo

Vlaanderen had nauwelijks de tijd om zijn takken op te ruimen. Op zaterdagavond trok storm Boelo over het land, met vooral veel regen en opnieuw wind. Tussen zaterdag 18 uur en zondagochtend voerde de Brusselse brandweer 64 interventies uit. Landelijk ging het om 39 oproepen voor wateroverlast, 13 voor afgebroken takken of omgevallen bomen en 12 voor voorwerpen die door de wind waren losgerukt of weggeblazen.

Twee stormen op twee opeenvolgende dagen: dat is volgens Dehenauw voor het eerst sinds 18 en 19 februari 2022. "Toen waren dat Eunice en Franklin", zei hij. Wie zich die februarinacht herinnert, weet dat Eunice toen een stuk harder huishield.

§6Komt dit door de klimaatverandering?

Het was de vraag die na het weekend overal opdook, en het antwoord is verrassend stellig: nee, niet rechtstreeks. VRT-meteoroloog Bram Verbruggen legde uit waarom de Belgische herfststormen een ander beestje zijn dan storm Adam, die in Spanje en Frankrijk minstens negen doden maakte.

Adam was een zogenoemde DANA-storm: een koude luchtbel hoog in de atmosfeer boven een recordwarme Middellandse Zee. Dat zorgt voor onstabiele lucht en enorme regenwolken, en dat warme zeewater heeft wel degelijk met de klimaatopwarming te maken. Austen en Boelo daarentegen kwamen van de Atlantische Oceaan, en die is minder extreem opgewarmd dan de veel kleinere Middellandse Zee.

De zeewatertemperatuur zal hier wel ergens een rol spelen, maar bij ons is de sturende factor de straalstroom.

De straalstroom liep de voorbije dagen kaarsrecht over de Atlantische Oceaan, en België lag aan de koude kant ervan. Dat opent een snelweg voor stormen uit het westen. Het Verenigd Koninkrijk en Ierland kregen het zwaarst te verduren; wij hadden het geluk dat de regenwolken eerst over honderden kilometers land moesten en daar al veel water loslieten. Dat er twee stormen na elkaar kwamen, was volgens Verbruggen grotendeels toeval: "Bij toeval krijgen we er nu eens 2 na elkaar."

Dehenauw wees in dezelfde richting. In de zuidelijke Noordzee en het Kanaal ziet het KMI geen toename van het aantal stormen, en ook niet van hun kracht. De klimaatverandering verzwakt de straalstroom gemiddeld wel, waardoor hij meer gaat slingeren. Maar die slingers worden vooral in verband gebracht met langere en hevigere hittegolven in de zomer, niet met herfststormen als deze.

Verbruggen voegde er nog een opmerkelijke zin aan toe, eentje die je van een weerman na zo'n weekend niet meteen verwacht: "Ik ben net blij dat we er enkele krijgen." Herfststormen horen bij een normaal Belgisch najaar.

§7Hoornaars uit de hemel

En dan was er dus dat onverwachte naspel. Na de stormen vielen in de hele regio hoornaarsnesten uit de bomen. Dominique Soete, medeoprichter van de vrijwilligersgroep Vespa-Watch, zei dat er al tientallen meldingen waren binnengekomen van nesten die op de grond lagen.

Bij Youri in Ieper belde Vespa-Watch binnen de twee uur terug en werd het nest voorzichtig verwijderd. Zijn huishouden was het vijfde dat de technicus die dag bezocht. In Kerkhove, deelgemeente van Avelgem, kropen een tiental hoornaars in de ombouw van een open haard, vermoedelijk op zoek naar warmte na hun val. In Harelbeke zwermden ze rond appartementen, waar bewoners niet meer op hun terras durfden omdat de insecten in de houten bekisting erboven waren gekropen.

1. Blijf op veilige afstand van een nest, ook als het op de grond ligt.
2. Haal zelf geen stukken nest weg, ook niet als er alleen larven en poppen in lijken te zitten: poppen kunnen op een warme plek nog uitkomen.
3. Onder het nest kunnen hoornaars zitten die steken als je het zonder bescherming aanraakt.
4. Zodra de wind gaat liggen, drogen de hoornaars op en worden ze weer actief. Laat het weghalen over aan professionals.

§8De herfst is nog lang

Op maandag beloofde het KMI een grotendeels droge dag met zon, en voor dinsdag zelfs uitzonderlijk zachte temperaturen tot 18 graden. Maar Dehenauw waarschuwde dat de rest van het stormseizoen moeilijk te voorspellen is. Gemiddeld brengen de komende maanden meer lagedrukgebieden, hogere temperaturen en mogelijk meer neerslag.

Ergens in Ieper staat intussen een beuk van 27 jaar oud, een beetje kaler dan vorige week, zonder hoornaars. De volgende storm heeft nog geen naam. Maar de lijst ligt al klaar.

?Wat mensen ook zoeken

Wat is een weerbom?+

Een weerbom is een populaire vertaling van het Engelse bomb cyclogenesis: een stormdepressie waarvan de luchtdruk in de kern in korte tijd uitzonderlijk snel daalt. Meteorologen spreken liever van een diepe stormdepressie of explosieve cyclogenese.

Wanneer spreek je in België officieel van een storm?+

Vanaf windkracht 9 op de schaal van Beaufort. Austen haalde die drempel boven land wellicht niet, maar op de meetpaal Westhinder in de Noordzee werd vrijdagavond wel windkracht 9 gemeten.

Hoeveel schade richtte storm Austen aan?+

Een officiële eindbalans is er niet. Brandweer Westhoek telde zo'n 306 meldingen, hulpverleningszone 1 aan de kust ruim 350 oproepen, de Brusselse brandweer 112 incidenten met vier gewonden en Vlaams-Brabant 506 interventies.

Wat doe ik als er na een storm een hoornaarsnest in mijn tuin ligt?+

Blijf op afstand, raak het niet aan en meld het bij Vespa-Watch of een professionele bestrijder. Onder het nest kunnen nog hoornaars zitten, en poppen kunnen op een warme plek nog uitkomen.

Komen er door de klimaatverandering meer stormen?+

Volgens het KMI is er in de zuidelijke Noordzee en het Kanaal geen toename van het aantal of de kracht van stormen. De klimaatverandering wordt wel in verband gebracht met andere extremen, zoals hevigere hittegolven en, rond de Middellandse Zee, zwaardere regenstormen.

Bronnen

1. Waarom 'weerbom' Austen bijzonder is (en ook weer niet) — VRT NWSvrt.be
2. Nee, de stormen van de voorbije dagen zijn geen gevolg van de klimaatverstoring — VRT NWSvrt.be
3. Storm Boelo trekt stilaan weg — VRT NWSvrt.be
4. Youri verrast door Aziatische hoornaars na storm — VRT NWSvrt.be
5. Residents asked to stay indoors as Storm Austen rages through Belgium — VRT NWSvrt.be
6. Storm Austen — Brandweer Westhoekbrandweerwesthoek.be
7. Storm Austen — Gouverneur Oost-Vlaanderengouverneuroost-vlaanderen.be
8. Na storm Austen houdt KMI windwaarschuwing aan kust — Lokaal Nieuwslokaalnieuws.online

Redactie Zochten · editie oktober 2026

#storm#weer#KMI#Austen#Boelo