Westnijlvirus in Vlaanderen: moet je je zorgen maken over die mug?

Er zijn weinig dieren die zo onschuldig klinken als de gewone huismug. Ze zoemt 's nachts rond je oor, je slaat in het donker naar je eigen gezicht, en de volgende ochtend heb je een bult. Vervelend, meer niet. Dat was tot dit jaar ongeveer het hele verhaal.

In 2026 kreeg die huismug een nieuwe reputatie. Op 15 oktober meldde het Vlaamse Departement Zorg dat twee mensen overleden waren na een besmetting met het westnijlvirus. Er waren op dat moment veertien bevestigde besmettingen in Vlaanderen. Wat is dit voor virus, en moet je nu bang zijn van elke mug?

Niet panikeren, wel opletten. Maar dat verdient wat uitleg.

§1Wat is het westnijlvirus?

Het westnijlvirus is een virus dat circuleert bij vogels. Muggen die een besmette vogel steken, kunnen het virus daarna doorgeven aan mensen en paarden. De belangrijkste overbrenger is de gewone huismug, Culex pipiens, die ook in onze tuinen en slaapkamers rondvliegt.

Mensen en paarden zijn eindstations. Ze kunnen het virus niet terug doorgeven aan muggen, en je kan het ook niet van een andere persoon oplopen door contact. Overdracht tussen mensen kan alleen in zeldzame gevallen via een bloedtransfusie of orgaandonatie.

De naam komt van de regio waar het virus voor het eerst werd beschreven, het West-Nijldistrict in Oeganda. Lang was het in Europa vooral een verhaal uit het zuiden: Italië, Griekenland, Spanje. Dat is aan het veranderen.

§2Hoe kwam het in België terecht?

Stap voor stap. Volgens het Departement Zorg werd het virus in 2025 voor het eerst vastgesteld bij wilde vogels in België. In 2026 nam de circulatie bij vogels toe, in alle drie de gewesten.

Vanaf augustus raakten ook paarden besmet, in de provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant, Limburg en Oost-Vlaanderen. Volgens cijfers van het voedselagentschap FAVV waren er op 1 oktober in heel Vlaanderen dit jaar 44 paarden besmet. Drie zwaar zieke dieren moesten geëuthanaseerd worden. Paarden zijn, net als mensen, een soort alarmbel: als zij ziek worden, weet je dat het virus in de buurt circuleert.

Het toont natuurlijk wel dat het gebied waar het virus circuleert groter wordt en uitbreidt naar het hele land.

In september werden de eerste lokaal opgelopen besmettingen bij mensen gemeld, in de regio's Antwerpen en Vlaams-Brabant. "Lokaal opgelopen" is het sleutelwoord: deze mensen raakten niet besmet op reis, maar hier, in Vlaanderen.

§3Hoe gevaarlijk is het?

Voor de meeste mensen: niet erg. En dat is precies waarom het virus zo onopvallend kan circuleren.

80%

Ongeveer 80 procent van de besmette mensen merkt er niets van. Zo'n 20 procent krijgt milde, griepachtige klachten: koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid en soms huiduitslag. Minder dan 1 procent wordt ernstig ziek, met neurologische complicaties zoals een ontsteking van de hersenen of de hersenvliezen. De incubatietijd, de tijd tussen de muggenbeet en de eerste klachten, ligt tussen 2 en 14 dagen, meestal 2 tot 6 dagen.

Het risico op een ernstig verloop is het grootst bij ouderen en bij mensen met een verzwakt immuunsysteem. De twee mensen die overleden, behoorden volgens het Departement Zorg allebei tot zo'n risicogroep. Om privacyredenen werden hun leeftijd en woonplaats niet bekendgemaakt.

Wie de infectie doormaakt, kan ze daarna niet opnieuw krijgen.

§4Is dit een epidemie?

Nee, zegt het Departement Zorg met nadruk. Anneleen De Sadeleer van het departement noemde de overlijdens "niet onverwacht" en zei dat er zeker geen epidemie is. Omdat de meeste besmettingen mild of zonder klachten verlopen, worden ze bovendien vaak niet gemeld. Het echte aantal besmettingen ligt dus waarschijnlijk hoger dan veertien, maar dat zegt vooral iets over hoe onschuldig het virus voor de meeste mensen is.

Volgens het Europees Centrum voor Ziektepreventie (ECDC) waren er begin oktober dit seizoen al vijftien mensen in België lokaal besmet geraakt. De verschillen tussen tellingen komen door verschillende bronnen, data en definities.

Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) liet weten dat de regering de verspreiding samen met het Departement Zorg nauwgezet opvolgt. Zorgverleners en woonzorgcentra worden geïnformeerd over hoe ze steken kunnen vermijden.

§5Is er een behandeling of een vaccin?

Er is geen specifiek geneesmiddel tegen het westnijlvirus. Artsen kunnen de klachten wel verlichten, bijvoorbeeld met paracetamol tegen koorts. Bij een ernstig verloop is een ziekenhuisopname nodig.

Een vaccin voor mensen bestaat niet. Westnijlkoorts is wel een meldingsplichtige ziekte in België: artsen moeten een besmetting melden, zodat de overheid maatregelen kan nemen als er lokale gevallen opduiken.

§6Hoe bescherm je jezelf?

Wat kan je doen? Het Departement Zorg geeft deze tips:

1. Vermijd muggenbeten, vooral in de schemering en 's nachts, wanneer de huismug het actiefst is.
2. Draag lange mouwen en een lange broek als je 's avonds buiten bent.
3. Gebruik een muggenwerend middel, bijvoorbeeld met DEET.
4. Plaats muggengaas voor ramen en gebruik zo nodig een muggennet boven je bed.
5. Een ventilator helpt ook.
6. Haal elke week stilstaand water rond je huis weg of dek het af: in regentonnen, bloempotschotels, emmers en dakgoten leggen muggen hun eieren.

Vind je een dode of zieke vogel? Meld het dan, zodat de overheid kan opvolgen waar het virus circuleert. De actuele cijfers over besmettingen worden gepubliceerd door Sciensano.

§7Wat gebeurt er deze winter?

Goed nieuws: het muggenseizoen loopt eind oktober ten einde. Met dalende temperaturen worden muggen minder actief, en daarmee daalt ook het risico op nieuwe besmettingen.

Maar dit is geen verhaal dat met de eerste vorst verdwijnt. Het virus heeft zich in België gevestigd bij vogels, en experts zien het gebied waar het circuleert groter worden. Volgend jaar, wanneer de muggen terugkomen, zal het westnijlvirus waarschijnlijk ook terugkomen.

Ziekten die we vroeger kenden van verre vakanties, schuiven langzaam op naar het noorden. De huismug in je slaapkamer is dezelfde gebleven. Wat ze kan meedragen, niet.

Dus: een muggennet boven het bed is geen overbodige luxe meer. En dat geklets in het donker naar je eigen gezicht? Het blijkt toch nuttiger dan gedacht.

?Wat mensen ook zoeken

Wat is het westnijlvirus?+

Een virus dat circuleert bij vogels en via muggenbeten, vooral van de gewone huismug, wordt overgedragen op mensen en paarden. Mensen kunnen het niet aan elkaar doorgeven via gewoon contact.

Wat zijn de symptomen van het westnijlvirus?+

80 procent van de besmette mensen heeft geen klachten. Zo'n 20 procent krijgt griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid. Minder dan 1 procent wordt ernstig ziek, met een mogelijke ontsteking van de hersenen of hersenvliezen.

Hoeveel mensen zijn besmet in België?+

Op 15 oktober 2026 telde het Departement Zorg 14 bevestigde besmettingen in Vlaanderen en twee overlijdens. Het ECDC telde begin oktober 15 lokaal besmette mensen in België. Het echte aantal ligt wellicht hoger, omdat veel besmettingen onopgemerkt blijven.

Is er een vaccin tegen het westnijlvirus?+

Nee, er is geen vaccin voor mensen en ook geen specifiek geneesmiddel. Artsen kunnen wel de klachten behandelen.

Hoe bescherm ik me tegen het westnijlvirus?+

Vermijd muggenbeten, vooral 's avonds en 's nachts: draag lange kleding, gebruik een muggenwerend middel, plaats muggengaas en gebruik een muggennet. Haal wekelijks stilstaand water rond je huis weg.

Bronnen

1. Twee personen in Vlaanderen overleden na besmetting met westnijlvirus — VRT NWSvrt.be
2. Westnijlvirus breidt uit naar Oost-Vlaanderen — VRT NWSvrt.be
3. Westnijlkoorts — Departement Zorgdepartementzorg.be
4. Westnijlvirus — FOD Volksgezondheidhealth.belgium.be
5. Westnijlvirus circuleert volop in België: nieuwe PCR-test — DGZdgz.be

Redactie Zochten · editie oktober 2026

#westnijlvirus#gezondheid#muggen#Vlaanderen#Sciensano